گروه مقاله : مهارت های یادگیری
تاريخ انتشار : 1399/01/28
كد :372

افسانه ها و واقعیت ها دربارۀ یادگیری در خواب

قسمت جذاب این روش این است که شما بدون کوچک ترین تلاشی اطلاعات جدیدی را خواهید آموخت. این برای افرادی که به مطالعه علاقه مند نیستند مثل یک رویا است.

یادگیری در خواب یا هیپنوپدیا (hypnopedia) در سال های اخیر توجهات زیادی را به خود جلب کرده است.

برخی از شرکت ها و موسسات بازاریابی ادعا می کنند تنها کاری که باید انجام دهید گوش دادن به یک درس شنیداری هنگام خواب تان است و وقتی که بیدار شدید، اطلاعات و دانش جدیدی را کسب کردید.

مقالۀ مرتبط: یادگیری چیست و چگونه ایجاد می گردد؟

ایده‌ی یادگیری در خواب نخستین بار در رمانی با نام «دنیای قشنگ نو» (Brave New World) نوشته «آلدوس هاکسلی» (Aldous Huxley) نویسندۀ انگلیسی و در سال 1932 مطرح شد.

این رمان جامعه‌ای را توصیف می‌کند که شهروندانش توسط ابزارهای مختلف صاحبان قدرت و ثروت مسخ شده بودند و به هیچ وجه موجودات مستقلی نبودند. در این داستان، صحنه‌هایی به تصویر کشیده شده که در آن، صداهای ضبط شده‌ای در هنگام خواب برای کودکان پخش می‌شد تا به این ترتیب آن‌ها برای ایفای نقشی که قرار بود در آینده در جامعه داشته باشند آماده شوند.

با وجود پایان تاریک و ترسناک که هاکسلی در آن زمان در این داستان به تصویر کشید، ایده‌ی آموزش در حین خواب به قدری برای خوانندگان جذاب بود که پس از انتشار این رمان در سال ۱۹۳۲، اشتیاق زیادی در آن زمان برای یادگیری در خواب شکل گرفت.

آیا درست است؟ علم دربارۀ او چه می گوید؟

قسمت جذاب این روش این است که شما بدون کوچک ترین تلاشی اطلاعات جدیدی را خواهید آموخت. این برای افرادی که به مطالعه علاقه مند نیستند مثل یک رویا است. شما بدون اطلاعات و دانش اضافی به خواب می روید و با دانش کافی از خواب بیدار می شوید.

به عنوان یک ابزار بازاریابی، این پیام بسیار جذاب است. اگرچه در عمل، همه چیز متفاوت است. در حالی که این پیام ریشه در علم دارد، اما با اصل علم فاصله دارد.

اجازه دهید توضیح بیشتری دهیم

در درجه اول شما می توانید بگویید که یادگیری فرایندی است که دیدگاه یا رفتار یک فرد بر اساس تجارب بدست آمده تغییر پیدا می کند. این تجربه ها می تواند فیزیکی یا ذهنی باشد. در هر دو مورد، بعد از یادگیری چیزی، شاهد یک فرد متفاوت از قبلی هستیم. از سوی دیگر، یادگیری محدود به چیزی نیست که بطور آگاهانه کسب می کنید.

عمدتا دو مرحله برای خواب وجود دارد: خواب رم (REM) و غیر رم

خواب رم همراه با حرکت سریع چشم (rapid eye movement) است. خواب همراه با حرکات سریع چشم یکی از مراحل خواب در پستانداران است که در آن بدن در حالت خواب عمیق به‌ سر می‌بَرَد.

اما خواب غیر رم بسیار سبک است و در این قسمت خواب، ماهیچه‌ها بی‌حس نیستند.

با وجود همۀ اینها آیا یادگیری در خواب ممکن است؟

یک تحقیق جالب

یک انیستتوی پژوهشی، آزمایشی را انجام داد که بعدا و در سال 2014 در مجلۀ علمی معتبر نیچر (Nature) به چاپ رسید.

در این تحقیق در حالی که آزمودنی ها در خواب بودند محققان صداهای مختلفی را پخش می کردند و سپس همزمان با آن صدا بوهای خاصی را نشر می دادند. و این بارها تکرار شد.

فردای تحقیق، برای افراد یا آزمودنی ها همان صداها را پخش کردند. نکته جالب این بود که تقریبا همه آنها همان بویی را که در زمان خواب استشمام کرده بودند را بخاطر می آوردند. به عبارتی، یاد گرفته بودند که بین دو محرک ارتباط ایجاد کنند در حالی که خواب بودند.

همچنین در تحقیق مشابه دیگری دکتر «کن پالر» (Ken paller) مدیر برنامه‌ی عصب‌شناسی شناختی دانشگاه «نورث‌وسترن» (Northwestern) در ایالات متحده که تحت تاثیر مطالعه‌ی تاثیر بو بر تثبیت خاطرات قرار گرفته بود، تصمیم گرفت نقش «صدا» را بر توانایی یادآوری بهتر خاطرات بررسی کند.

دکتر پالر به همین منظور، آزمایشی ترتیب داد. شرکت‌کنندگان در این آزمایش باید موقعیت ۵۰ تصویر موجود بر روی نمایشگر رایانه را به خاطر می‌سپردند. هر تصویر با یک صدا همراه بود. برای نمونه تصویر «گربه» با صدای گربه و تصویر «کتری» با صدای سوت پس از جوشیدن آب همراه شده بود. این افراد پس از کار با این تصاویر، به خواب می‌رفتند. سپس پژوهشگران نیمی از این صداها را طی خواب برای آن‌ها پخش کردند. پس از بیدار شدن افراد از خواب، توانایی آن‌ها در یادآوری مجدد موقعیت تصاویر سنجیده شد.

همان طور که این پژوهشگران پیش‌بینی می‌کردند، افرادی که در طی خواب صداهای مرتبط با این تصاویر را شنیده بودند بیشتر از گروهی که صداهایی نامرتبط شنیده بودند، می‌توانستند موقعیت تصاویر مربوط به آن صداها را به خاطر آورند. درواقع، شنیدن صداهای مربوط به هر تصویر، احتمال به خاطر آوردن موقعیت آن تصویر را افزایش داده بود.

این نتایج محققان را به این نتیجه رساند که انواع مشخصی از یادگیری در حین خواب ممکن است، اما محدودیت هایی وجود دارد. اول اینکه یادگیری کاملا سطحی و مکانیکی است، و هیچ نوع عقلانی و تحلیلی وجود ندارد. شرکت کنندگان در هر دو تحقیق بطور خیلی سریع تداعی را فراموش کردند. در واقع این نوع یادگیری، یک یادگیری بسیار زود گذر بود.

مقالۀ مرتبط: یادگیری پنهان یا نهفته چیست؟

نظرات كاربران :
نام :
ايميل :
متن نظر : * 
 
متن بالا را وارد نماييد* 
 
در خبر نامه ما عضو شوید
برای اطلاع از آخرین مطالب و اخبار سایت کافیست ایمیل خود را ثبت کنید
     
.
درباره خود شکوفا

خودشکوفا با بهره مندی از اساتید، محققان و منابع علمی معتبر در تلاش است تا با ارائه بهترین و کاربردی ترین مطالب در قالب فیلم، پادکست، مقاله، سخنرانی، کارگاه اموزشی و غیره در زمینۀ مهارت های ارتباطی، یادگیری، آموزشی، و تربیتی به همه کمک کند تا ابراز وجود موثری در جامعۀ خود داشته باشند.

telegram instagram aparat linkedin

تمام حقوق این سایت متعلق به گروه علمی و آموزشی خودشکوفا است