گروه مقاله : مهارت های ارتباطی
تاريخ انتشار : 1397/01/06 - 12:58
كد :115

ذهن آگاهی چیست؟

امروزه ذهن آگاهی به وفور در رسانه ها بعنوان درمانی برای بسیاری از مشکلات، ازجمله اضطراب و افسردگی شدید، دردهای مزمن، و احساس فشار زیاد در زندگی مدرن، و برای تسکین استرس، مورد بحث قرار می گیرد.

بطور ساده، ذهن آگاهی یعنی آگاهی از لحظه و شرایط حاضر.

مفهوم ذهن آگاهی (mindfulness) دارای ریشة بودایی است، و در جامعه امروزی به شیوه های مختلفی تعریف می شود: مثلا، تحت عنوانِ یک نگرش ذهنی که فرد می تواند به کار بگیرد، یا مجموعه ای از فنون که می توانند هوشیاری شخص در لحظه حال را بالا ببرند.

ذهن آگاه بودن یعنی ذهن خود را در اینجا و اکنون نگه دارید. این یک روش بسیار آرام کننده است، و اجازه می دهد که نگرانی ها و پشیمانی ها کنار گذاشته شوند، بویژه زمانی که این روش متمرکز بر مدیتیشن است.

امروزه ذهن آگاهی به وفور در رسانه ها بعنوان درمانی برای بسیاری از مشکلات، ازجمله اضطراب و افسردگی شدید، دردهای مزمن، و احساس فشار زیاد در زندگی مدرن، و برای تسکین استرس، مورد بحث قرار می گیرد.

با این حال، ذهن آگاهی همیشه ساده نیست، و بویژه مدیتیشن ذهن آگاهی نیازمند تمرین زیادی است تا بتواند موثر واقع شود.

ذهن آگاهی چطور رواج یافت؟

جان کابات زین(Jon Kabat-Zinn ) یک زیست شناس مولکولی آمریکایی است که در دوران دانشجویی با سنت بودایی آشنا شد و فهمید که مفهومِ ذهن آگاهی می تواند در کاهش استرس کاربرد زیادی داشته باشد. او یک دوره به نام کاهش استرس مبتنی بر ذهن اگاهی را در دانشگاهِ ماساچوست معرفی کرد، و بعد از نوشتن اولین کتابش به نامِ زندگی در فاجعه: استفاده از خردِ ذهن و بدن برای مواجهه با استرس، درد، و بیماری ها ، معروف شد. برنامه ها شامل تمرینات مبتنی بر خوردنِ کشمش می شد: یک تکلیف بسیار ساده که البته باید با تمرکز شدید انجام شود و باعث می شود تمام تفکرات کنار بروند.

چطور می توانم "ذهن آگاه" شوم؟

فرد صرفا با توجه به کردن به وظایفی که انجام می دهد می تواند در زندگی روزمره ذهن آگاهی پیدا کند، اما ذهن آگاهی معمولا مستلزم این است که تمام این رفتارها با یک نگرش خاص و حاکی از کنجکاوی، گشودگی و پذیرش انجام شوند. به این روش می توانید نسبت به تجربه واقعی خود گشوده شوید، و پیش پنداشت های خود را رها کنید بدون اینکه توسط واکنش های خود به آنها منحرف شوید.

ذهن آگاهی زمانی در شدیدترین حالت خود قرار دارد که فرد ذهن خود را کاملا بر آن متمرکز کند: به این وضعیتِ متمرکز روانی، مدیتیشن می گویند. گاهی مدیتیشن تحت عنوانِ "بیدار شدن" توصیف می شود که برعکسِ "به خواب رفتن" است.

مقاله مرتبط: گوش دادن ذهن آگاه، روش برای درک کامل

می توان مدیتیشن را تحت عنوانِ مدیتیشن تمرکزی طبقه بندی کرد، که در آن یک تمرکز خاص وجود دارد، مثلا یک صدا؛ یا می توان آن را تحت عنوان مدیتیشن ذهن آگاهی طبقه بندی کرد که در آن تمرکز برروی تمام جنبه های زمان حال قرار گرفته است.

بااین حال، آگاهی کامل از زمان حال اغلب با تمرکز کردن روی یک جنبه از آن بسیار ساده تر است (حداقل در آغاز کار)، درنتیجه هر دو نوع مدیتیشن بهم گره خورده اند.

در مدیتشن ذهن آگاه، حرکت تنفس به درون و بیرون بدن یک نقطه تمرکزِ اولیه و بسیار محبوب است، چرا که تنفس همیشه حاضر است و به اندازه کافی شامل حرکت بدنی می شود که علاقه فرد به تمرین حفظ شود.

برخی مردم ترجیح می دهند که یک عبارت را بی صدا تکرار کنند (که به آن مانترا mantra می گویند)، یا اینکه مجموعه از حرکات ریتمیک و ساده را انجام دهند، یا حتی دوست دارند یک راهنما بصورت کلامی به آنها دستورالعمل بدهد، و یا معلم یا صدای ضبط شده مرتب به آنها یادآوری کند. مدیتیشن های هدایت شدة زیادی بصورت آنلاین در دسترس هستند، و همچنین برنامه های زیادی نیز هستند که می توان دریافت کرد.

بسیاری از مذاهب از حالت های مدیتیشن بعنوان یک ابزار استفاده می کنند؛ از مدیتیشن هایِ راهبان مسیحی گرفته تا چرخش های گردابی دراویش در بخش هایی از اسلام. با اینحال، تمرین مدیتیشن می تواند امری کاملا فردی باشد. معمولا افراد بصورتی آرام و صاف روی یک صندلی می نشینند تا بتوانند آرمیده اما هشیار باقی بمانند، اما می توانید در حالت درازکش، روی صندلی اتوبوس یا حتی حین راه رفتن نیز مدیتیشن کنید.

مدیتیشن چه کمک هایی می تواند بکند؟

وضعیت روانی و جسمانی که ذهن آگاهی ایجاد می کند می تواند در درمان بیماری های زیادی سودمند باشد، چراکه استرس یک عامل کلیدی در تمام بیماری ها، از بیماری قلبی گرفته تا اختلال دوقطبی، است. ذهن آگاهی همچنین به افرادی که "مریض" نیستند اما احساس می کنند می توانند شادتر بوده و زندگی معنادارتری داشته باشند نیز کمک می کند. بااین حال، دو شرایط خاص وجود دارد که ذهن آگاهی می تواند تاثیر ویژه ای روی آنها بگذارد:

1. افسردگی

وقتی ما افسرده هستیم، تفکرات منفی و خُلق منفی ما با هم در می آمیزند.

احساس بدی پیدا می کینم یا اینکه فکر می کنیم همه چیز قرار است بد باشد، و این خُلق ما را بدتر و بدتر می کند. وارد شدن به یک مارپیچ سقوط بسیار ساده است، بویژه اگر قبلا افسردگی داشته اید، و پس از آن دیگر نمی توانید از چیزهایی که همیشه شادتان می کردند لذت ببرید، و حتی هیچ چیز مثبتی در دیدگاه خود پیدا نخواهید کرد. ذهن آگاهی کمک می کند که از تشدیدِ تفکرات منفی که با افسردگی ارتباط دارند جلوگیری کنیم و به ما می آموزد که برروی لحظه حاضر تمرکز داشته باشیم؛ به جای اینکه گذشته را مرتب زنده کنیم و درمورد آینده خود نگران باشیم.

ذهن آگاهی به ما کمک می کند که دنیا را بطور مستقیم و بدون قضاوت تجربه کنیم. ممکن است متوجه شویم که احساس بدی داریم ولی آنرا بپذیریم، نه اینکه سعی کنیم با آن بجنگیم، یا بگذاریم ما را نگران کند ما وحشت زده نشویم. خوشبختانه با این روش می توان از وضعیت افسرده اجتناب کرد یا حداقل اینکه آنرا بپذیریم: افراد مبتلا به افسردگی اغلب درمورد افسردگی احساس گناه یا اضطراب می کنند و همین باعث می شود وضعیت بدتر شود. این فنون گاهیِ شناخت درمانی مبتنی بر ذهن اگاهی یا MBCT نامیده می شوند.

2. درد مزمن

افرادی که درای درد مزمن هستند به این دلیل در آن درد گیر کرده اند که ذهن آنها در مرحله شرایط اولیه دردناک گیر کرده است و با آن همسو شده است.

بنابراین، حتی زمانی که آنها از نظر جسمانی مداوا شده باشند، مغز آنها طوری تنظیم شده است که احساس درد کنند و قانع کردن ذهنشان به اینکه بدنشان متوجه هیچ خطری نیست مستلزم تلاش بسیار است. افرادی که از دردِ مزمن رنج می برند در یک چرخه گیر کرده اند که در طول آن ممکن است روز خوبی داشته باشند، کارهای زیادی انجام دهند، و سپس یک یا چند روز بد برایشان آغاز شود؛ فرایندی که به آن چرخة فعالیت می گویند.

افرادی که از درد مزمن رنج می برند معمولا نیازمند این هستند که مغزشان "سیم کشی مجدد شود" تا بتوانند در محدوده های خود خوب بماننذ و سپس سطح فعالیت خود را به تدریج بالا ببرد. بطور متناقظی، خیلی مهم است که این افراد بدن خود را به آرامی ورزش دهند تا مغزشان "ترس" خود درمورد برخی نواحی بدن را متوقف کند. این افراد معمولا تلاش می کنند که ناحیه دردناک را ثابت و خشک نگه دارند تا اصلا حرکتی نداشته باشد، و عضلات را بهم می فشارند تا درد بیشتری برایشان ایجاد نشود!

ذهن آگاهی یعنی اینکه فرد در وهله اول از درد خود آگاه است، و سپس آن را می پذیرد، نه اینکه نگران باشد در حال آسیب خوردن است و بعدا نمی تواند هیچ کاری انجام دهد.

ذهن آگاهی همچنین یعنی اینکه افراد آگاهند که چه موقع به استراحت نیاز دارند و خیلی به خود سخت نمی گیرند و درنتیجه از چرخه دار کردن فعالیت اجتناب می کنند. این فرایند ساده نیست و برنامه های مربوط به درد مزمن معمولا به حذف کامل درد منجر نمی شوند. با این حال، افراد عموما می بینند که می توانند بهتر از قبل درد را مدیریت کنند و درنتیجه خیلی بیشتر از زندگی لذت ببرند.

بسیاری از سازمان ها، نظیر شرکت ها، بیمارستان ها، و مدارس به این آگاهی رسیده اند که تمرین ذهن آگاهی کمک زیادی به کارمندان و مشتریان آنها می کند. سعی کنید چند دقیقه در آرامش بنشینید، به آرامی نفس بکشید و به جزییات ریز اطراف خود توجه کنید، تا منافع بسیار زیاد ذهن آگاهی را تجربه کنید.

 

نظرات بينندگان
غیر قابل انتشار : 0
در انتظار بررسی: 0
انتشار یافته : 2
مهدی
|
1399/08/25 - 13:01
0
0
ممنون از سایتتون و مطالب عمیق و آموزنده.
پاسخ ها
موسوی
|
1399/08/25 - 13:34
سلام.ممنونیم از بازخورد شما. 
نظرات كاربران :
نام :
ايميل :
متن نظر : * 
 
متن بالا را وارد نماييد* 
 
در خبر نامه ما عضو شوید
برای اطلاع از آخرین مطالب و اخبار سایت کافیست ایمیل خود را ثبت کنید
     
.
درباره خود شکوفا

خودشکوفا با بهره مندی از اساتید، محققان و منابع علمی معتبر در تلاش است تا با ارائه بهترین و کاربردی ترین مطالب در قالب فیلم، پادکست، مقاله، سخنرانی، کارگاه اموزشی و غیره در زمینۀ مهارت های ارتباطی، یادگیری، آموزشی، و تربیتی به همه کمک کند تا ابراز وجود موثری در جامعۀ خود داشته باشند.

telegram instagram aparat linkedin