گروه مقاله : مهارت های ارتباطی
تاريخ انتشار : 1397/02/31
كد :144

اثر اطلاعات غلط (Misinformation Effect) چیست؟

اثر اطلاعات غلط نشان می دهد که خاطرات چقدر راحت می توانند تحت تاثیر قرار بگیرند، و این مسئله نگرانی هایی درمورد پایایی (اعتبار) حافظه ایجاد می کند

اثر اطلاعات غلط یکی از انواع سوگیری های شناختی است، و زمانی بوجود می آید که  اطلاعات  و اتفاقات بعد از یک رویداد یا حادثه  با اطلاعات واقعی مرتبط با آن حادثه تداخل پیدا کرده  و آن را تحت تاثیر قرار می دهد و به گونه ای باعث تحریف آن اطلاعات واقعی می شود. پژوهشگران نشان داده اند که اطلاعات نسبتا جزئی پس از یک رخداد نیز می تواند تاثیر بارزی بر نحوه یادآوری افراد بگذارد. اثر اطلاعات غلط می تواند به خاطرات نادرست منجر شد و در برخی موارد نیز حتی به شکل گیری خاطرات دروغین منجر می شود.

اثر اطلاعات غلط نشان می دهد که خاطرات چقدر راحت می توانند تحت تاثیر قرار بگیرند، و این مسئله نگرانی هایی درمورد پایایی (اعتبار) حافظه ایجاد می کند، بویژه درمورد خاطرات شاهدان عینی که برای تعیین یک اتفاق جنایی یا قضایی به کار برده می شوند.

اثر اطلاعات غلط (Misinformation effect) چیست؟

کارهای روانشناسی به نام الیزابت لافتوس و همکارانش نشان داده اند سوالاتی که پس از مشاهده یک رخداد از شخص پرسیده می شوند، می توانند بر خاطره آن شخص از رخداد تاثیر بگذارند. گاهی که یک سوال حاوی اطلاعات منحرف کننده باشد، می تواند خاطره مربوط به رخداد را تحریف کند؛ پدیده ای که روانشناسان به آن "اثر اطلاعات غلط" می گویند.

لافتوس توضیح می دهد:

"اثر اطلاعات غلط به اختلالی در خاطرات مربوط به گذشته مربوط می شود که پس از قرار گرفتن در معرض اطلاعات منحرف کننده ایجاد می شود."

پژوهش های مربوط به اثر اطلاعات غلط

در یک آزمایش مشهور که توسط لافتوس انجام شد، یک فیلم ویدیویی از یک تصادف خیابانی به شرکت کنندگان نشان داده شد.

پس از مشاهدة کلیپ ویدیویی، از شرکت کنندگان چند سوال درمورد آنچه مشاهده کرده بودند پرسیده شد؛ این سوالات درست شبیه به نحوه سوال پرسیدن ماموران پلیس، بازرسان تصادف، و وکلا از شاهدان عینی بودند.

یکی از سوالاتی که پرسیده شد این بود: "وقتی ماشین ها به هم برخورد کردند، سرعت آنها چقدر بود؟" با این حال، در برخی موارد یک تغییر کوچک و ظریف در سوال ایجاد می شد؛ به جای آن سوال از شرکت کنندگان می پرسیدن که وقتی ماشین ها "به هم کوبیدند" سرعت آنها چقدر بود.

چیزی که پژوهشگر مشاهده کرد این بود که صرفا استفاده از واژة "کوبیده شدن" به جای "برخورد کردن" می توانست شکل خاطرة شرکت کنندگان درمورد تصادف را تغییر دهد.

یک هفته پس از آن، یک بار دیگر چند سوال از شرکت کنندگان پرسیده شد، ازجمله این سوال: "آیا دیدید که شیشه ای بشکند؟"

اکثر شرکت کنندگان به درستی پاسخ منفی دادند، اما آنهایی که در ابتدا از واژه "کوبیده شدن ماشین ها" در سوالشان استفاده شده بود، بیشتر به اشتباه باور داشتند که واقعا شیشه شکسته ماشین ها را دیده اند.

چطور است که چنین تغییر جزئی باعث می شود تا این حد خاطرات متفاوت از یک کلیپ ویدیویی مشابه شکل بگیرند؟ متخصصین می گویند که این یک نمونة کاربردی از اثر اطلاعات غلط است. این پدیده مربوط به حافظه زمانی رخ می دهد که اطلاعات منحرف کننده یا نادرست به حافظه معرفی می شوند و حتی باعث شکل گیری خاطرات دروغین می شوند.

دقیقا چرا اثر اطلاعات غلط رخ می دهد؟

چند نظریه مختلف در اینباره وجود دارد:

یک توضیح این است که اطلاعات اولیه و اطلاعات منحرف کننده ای که پس از واقعه ارائه می شوند، در حافظه با هم ترکیب می شوند.

یک احتمال دیگر این است که اطلاعات غلط درواقع برروی خاطره اولیه از رخداد بازنویسی می شوند.

پژوهشگران همچنین گفته اند که چون اطلاعات منحرف کننده در حافظه جدیدتر هستند، بازیابی آنها ساده تر است.

در موارد دیگر، ممکن است داده های مرتبط با رخداد اصلی هرگز در وهله اول در حافظه کدگذاری نشده باشند، بطوری که وقتی اطلاعات منحرف کننده ارائه می شوند، این اطلاعات در روایت ذهنی ما از رخداد ادغام می شوند تا این "شکاف های" موجود در حافظه پر شوند.

عواملی که بر اثر اطلاعات غلط تاثیر می گذارند

تعدادی عوامل به شکل گیری اثر اطلاعات غلط کمک می کنند، و باعث می شوند که احتمال تحریف خاطرات ما از رخداد بوسیله اطلاعات غلط افزایش پیدا کند، این عوامل شامل موارد زیر هستند:

زمان: اگر اطلاعات منحرف کننده مقداری پس از خاطره اصلی معرفی شوند، این اطلاعات جدید احتمالا بیشتر در حافظه قابل دسترسی هستند. این یعنی اینکه بازیابی اطلاعات منحرف کننده بسیار ساده تر خواهد شد، که بطور موثری باعث مسدود شدن بازیابیِ اطلاعات اصلی و درست می شود.

بحث کردن درمورد رخداد با دیگر شاهدان: صحبت کردن با دیگر شاهدین پس از یک رخداد می تواند خاطره اصلی درمورد آنچه واقعا رخ داده است را تحریف کند. گزارشاتی که دیگر شاهدین می دهند می توانند با خاطره اصلی در تعارض باشند، و این اطلاعات جدید می تواند خاطره اصلی شاهد درمورد رخداد (بصورتی که اتفاق افتاده است) را تحریف کند یا از نو شکل دهد.

گزارش‌های اخبار: خواندن داستان اخبار یا مشاهدة گزارشات تلوزینی از یک تصادف یا رخداد نیز می تواند به اثر اطلاعات غلط کمک کند. افراد اغلب منبع اصلی اطلاعات را فراموش می کنند، که این یعنی ممکن است آنها به اشتباهی باور کنند که اطلاعاتی که در گزارشات اخبار پس از واقعه شنیده اند، همان چیزی است که شخصا مشاهده کرده اند.

مواجهة مکرر با اطلاعات غلط: هرچه افراد بیشتر در معرض اطلاعات منحرف کننده باشند، به احتمال بیشتری بطور نادرست باور می کنند که اطلاعات غلط بخشی از رخداد اصلی بوده است.

اثر اطلاعات غلط می تواند تاثیر عمیقی برروی خاطرات ما داشته باشد. پس، ما چطور می توانیم از شکل گیری خاطرات تغییر شکل داده شده و یا حتی دروغین درنتیجه اطلاعات و رخدادهای تداخل گر پیشگیری کنیم؟ نوشتن خاطره‌تان از یک رخداد مهم فورا پس از آنکه رخ داد یک راهبرد موثر است که می تواند اثرات اطلاعات غلط را به حداقل برساند. البته، حتی این راهبرد نیز می توانند خطاهای ظریفی را در حافظه ایجاد کند، و نوشتن این اشتباهات بیشتر باعث تثبیت آنها در حافظه شما خواهد شد.

 

نظرات كاربران :
نام :
ايميل :
متن نظر : * 
 
متن بالا را وارد نماييد* 
 
در خبر نامه ما عضو شوید
برای اطلاع از آخرین مطالب و اخبار سایت کافیست ایمیل خود را ثبت کنید
     
.
درباره خود شکوفا

خودشکوفا با بهره مندی از اساتید، محققان و منابع علمی معتبر در تلاش است تا با ارائه بهترین و کاربردی ترین مطالب در قالب فیلم، پادکست، مقاله، سخنرانی، کارگاه اموزشی و غیره در زمینۀ مهارت های ارتباطی، یادگیری، آموزشی، و تربیتی به همه کمک کند تا ابراز وجود موثری در جامعۀ خود داشته باشند.

telegram instagram aparat linkedin